Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image

IntoKino | 14/12/2017

Scroll to top

Top

Johnny Poszedł na Wojnę (ang. Johnny Got His Gun), reż. Dalton Trumbo, 1971.

Johnny Poszedł na Wojnę (ang. Johnny Got His Gun), reż. Dalton Trumbo, 1971.

Dalton Trumbo był słynną acz skomplikowaną postacią amerykańskiego przemysłu filmowego. Do połowy lat 40. był popularnym pisarzem i scenarzystą w Holywood. A dokładnie rzecz ujmując do momentu powstania słynnej komisji śledczej McCarthy’ego. W 1947 r. na przesłuchaniu przed jej obliczem odmówił odpowiedzi na pytanie „czy jesteś lub byłeś członkiem partii komunistycznej”. Zapewne miało z tym związek jego członkostwo w tejże od 1942 do 48 r., co nie było, delikatnie mówiąc, mile widziane w USA. Z tych samych powodów w 1950 r. spędził wiele miesięcy w więzieniu, jego nazwisko umieszczono na czarnej liście (tzw. Holywood Ten), a on sam opuścił Stany i na wiele lat przeniósł się do Meksyku.

Trambo nie mógł pisać na oficjalne zamówienie Hollywood, w związku z czym kontynuował pracę pod rozlicznymi pseudonimami. W 1956 r. otrzymał Oscara za scenariusz filmu The Brave One, podpisany pseudonimem Robert Rich. Pseudonimem podpisał też scenariusz „Rzymskich wakacji”, także nagrodzony Oscarem. Dopiero gdy napisał scenariusz do „Spartakusa” (1960 r.) oficjalnie wypaliła się moc „czarnej listy Hollywood”. Dzięki temu Kirk Douglas mógł publicznie ogłosić autorstwo Trumbo, symbolicznie zwracając mu przy tym prawdziwe imię. Akademia Filmowa była jeszcze bardziej uparta i dopiero w 1975 r., tuż przed śmiercią pisarza, oficjalnie przyznała kto jest autorem oscarowych scenariuszy.

Dalton Trambo

Dalton Trambo

Mimo wielu burzliwych doświadczeń Dalton Trumbo do końca życia pozostał wierny swoim idealistycznym przekonaniom. Wiele scenariuszy jego autorstwa jest tego najlepszym dowodem. Zbiegły niewolnik Spartakus walczył z systemem (czyli Rzymem), o wolność i godność niezależną od pochodzenia i statusu społecznego. Świetny „Papillon” ze Stevem McQueen i Dustinem Hofmanem w rolach głównych, opowiada o więźniu, który z maniakalnym uporem próbuje wydostać się na wolność. Mierzył się z nie byle jaką przeszkodą – bezlitosnym (autentycznym) francuskim systemem więziennictwa. Więźniów osadzano na dalekich kolonialnych wysepkach. Długość wyroku nie miała znaczenia – jeśli raz wpadłeś w łapy tej machiny, było po tobie. Idealistyczne marzenia Trumbo o pokoju i równości ciągle zatem trwały, realizując się w artystycznych próbach demaskacji systemu przemocy.

Tytułowy film oparty jest na książce reżysera z 1939 r. czyli z okresu jego ideowych rozkwitów. „Johnny Poszedł na Wojnę” to klasyczny manifest antywojenny. Trumbo jest autorem powieści, następnie scenariusza oraz jedyny raz (sic!) w swojej karierze – reżyserem filmu. Struktura narracyjna jest prosta, acz przejmująca. Bohater filmu Joe, unieruchomiony w szpitalu na skutek drastycznych ran odniesionych w walce, w kalejdoskopowych wizjach opowiada o swoim krótkim życiu, a jednocześnie próbuje nawiązać kontakt z otoczeniem.

Co ważne, nie jest to film dotyczący wydarzeń wojennych. To raczej opowieść o wykorzystywaniu naiwnej wiary w tak zwane „cele wyższe” i jej okropnych konsekwencjach. Opowieść o osobistym dojrzewaniu, relacji z ojcem i próbie zrozumienia emocjonalnych barier przeniesionych na syna. O pierwszej miłości i kobiecej intuicji chcącej chronić przed przemocą. Prócz zdarzeń retrospektywnych, nafaszerowana lekami głowa bohatera przenosi go do scen i rozmów coraz bardziej fantazyjnych. Joe odbywa słowne pojedynki z tymi, którzy powinni przynosić ukojenie wszelkiego bólu.

Dzięki oryginalnej formie i przejmującej treści ta trudna opowieść ma w sobie przykuwającą siłę. Jest interesująca również dzięki realistycznemu spojrzeniu na tradycje wojen prowadzonych w imieniu powtarzalnych i destrukcyjnych idei. Z drugiej strony, prawdopodobnie nie należy go oglądać, będąc w stanie melancholii, bo może dobić. „Johnny poszedł na wojnę” był ostatnia wypowiedzią filmową Daltona Trumbo, a niezależnie od tego, ten wyjątkowy film powinien być żelazną pozycją każdego fana kinematografii.

Tytuł: Johnny Poszedł na Wojnę (ang. Johnny Got His Gun)
Reżyseria: Dalton Trumbo
Scenariusz: Dalton Trumbo
Premiera: 1972r.
Czas trwania: 111 min.
Produkcja: USA

Zwiastun z polskimi napisami:

Dodaj komentarz