Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image

IntoKino | 25/05/2017

Scroll to top

Top

Bunt. Sprawa Litwinienki (ang. Rebellion: the Litvinenko Case), reż. Andriej Niekrasow, 2007

Bunt. Sprawa Litwinienki (ang. Rebellion: the Litvinenko Case), reż. Andriej Niekrasow, 2007

Wielu pamięta zdjęcie Litwinienki umierającego na szpitalnym łóżku w Londynie. Bezsilny, bezwłosy, zatruty polonem. Sprawa była bardzo głośna, a brytyjskie i światowe media prowadziły rozległe dochodzenia. O otrucie Aleksandra Litwinienki oskarżano służby rosyjskie. Wbrew pozorom nagłośniona medialnie sprawa nie była początkiem historii, a raczej jej zwieńczeniem. Opowiada ją Andriej Niekrasov w swoim kontrowersyjnym dokumencie. Praca rozpoczęła się za życia bohatera – konsultującego film – i miała głównie opowiadać o rosyjskiej władzy, demaskując jej skrywane sekrety. Śmierć zmieniła charakter opowieści, czyniąc z Litwinienki soczewkę spojrzenia na agenturalną Rosję.

Realizacja

Andriej Niekrasow zaprzyjaźnił się z Litwinienką, gdy ten zamieszkał w Londynie. Nad filmem mieli pracować razem, o czym mówi w pierwszych scenach reżyser. Litwinienko był dysydentem i byłym agentem FSB, czyli tzw. służb wywiadowczych, spadkobiercy KGB. Zasłynął konferencją prasową z 1998 r., na której informował, iż jego zwierzchnicy dali mu rozkaz zabicia Borisa Bierezowskiego  (oligarchy i szarej eminencji Kremla za czasów Jelcyna), znanego oponenta prezydenta Putina. Litwinienko stał się wrogiem własnego gniazda, czego finałem była ucieczka do Wielkiej Brytanii w 2000 r. Mimo tego nie zaprzestał krytyki rządu rosyjskiego, uznając, iż jego pozycja i tak nigdy już nie zmieni się w oczach rosyjskich władz. W roku 2006 umiera na skutek, potwierdzonego przez londyńskich lekarzy, zatrucia polonem.

Mówiąc najogólniej; film oskarża FSB, wysoko postawionych urzędników państwowych oraz – co najważniejsze – prezydenta Putina, o dokonywanie przestępstw w procesie zdobywania władzy i pieniędzy. Opowiada historię Aleksandra Litwinienki, śledząc proces jego „buntu”, pokazując wiele archiwalnych nagrań i publikując nieznane wywiady. Reżyser rozmawia z niezależnymi dziennikarzami rosyjskimi, np. ze słynną Anną Politkowską nagłaśniającą m. in. ludobójstwo w Czeczeni. Przypomina słynne zamachy terrorystyczne w Rosji, nadając im nową interpretację.

Kontrowersje

buntlitvinienko

Problem z filmem jest taki, iż oskarżenia w nim stawiane są największego kalibru. Nie wiadomo na ile w tej wizji zwycięża realistyczne spojrzenie na dzisiejszą Rosję, a na ile podatność na teorie spiskowe. Andriej Niekrasow, zapewne z powodu żalu za utraconym przyjacielem i współpracownikiem, traktuje siebie jako jedną z postaci tej układanki. Zarzuca mu się, iż niepotrzebnie nadaje opowieści wymiar zbyt osobisty, w czym można dopatrzeć się pewnej megalomanii lub braku dystansu do tematu.

Z drugiej strony, możliwe że to wybieg niezbędny, by nie zrzucać całej odpowiedzialności za treść filmu na rozmówców reżysera. Rosjanie są bezbronni w konfrontacji z tamtejszą władzą, natomiast Niekrasow jako obywatel brytyjski ma nieco pewniejszą pozycję. Film przypomina wiele wydarzeń we współczesnej Rosji, o których w zawale informacji łatwo zapomnieć. Odkrywa porażające przypadki działań FSB. Publikuje materiały archiwalne zdradzające kulisy politycznych rozgrywek. Odtwarza atmosferę rosyjskiej ulicy, czasu rodzącej się demokracji oraz genezę wojny w Czeczeni. Niekrasow tkając z wielu elementów, rysuje całościowy obraz kraju, budując bardzo ciekawą i jednocześnie przygnębiajacą wizję. Nie ma co ukrywać – film momentami odbiera mowę.

Niezależnie od kontrowersji najważniejsze są fakty. Litwinienko został otruty polonem, którego raczej sam nie dodawał sobie do porannych płatków. W czasie realizacji filmu Anna Politkowskaja została zastrzelona przed własnym domem w Moskwie, co odbiło się bardzo szerokim echem na świecie. Bierezowski, również udzielający wywiadu do filmu, w tajemniczych okolicznościach popełnił samobójstwo na początku 2013 roku.

Władza i społeczeństwo

Lista zamordowanych w ciągu ostatnich kilkunastu lat rosyjskich dziennikarzy i działaczy społecznych liczona jest w setkach pozycji.  Konsekwentnie modelowane rosyjskie prawo pozwala pod byle pretekstem oskarżyć i wysłać do kolonii karnej. „Bunt. Sprawa Litwinienki” jest filmem oficjalnie zakazanym w Rosji. Ci, którzy mają doświadczenie z mieszkania w Moskwie, wykazują bardzo powtarzalną opinię o tamtejszym kraju, po pierwsze; Rosjanie to generalnie świetni ludzie, po drugie; nie wpadnij nigdy w oko milicji – mogą z tobą zrobić co zechcą… Jeśli „strażnicy prawa” są tymi, na których trzeba najbardziej uważać, to coś tu jest na pewno nie tak.

Tytuł: Bunt. Sprawa Litwinienki (ang. Rebellion: the Litvinenko Case)
Reżyseria: Andriej Niekrasow
Scenariusz: Andriej Niekrasow
Premiera: 2007
Czas Trwania: 113 min.
Produkcja: Wielka Brytania, Rosja

 

cały film (polski lektor):
http://www.youtube.com/watch?v=gQ1MDWkWDCg

Dodaj komentarz