Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image

IntoKino | 15/12/2017

Scroll to top

Top

400 batów (fr. Les Quatre cents coups) reż. François Truffaut, 1959

400 batów (fr. Les Quatre cents coups) reż. François Truffaut, 1959

Film ikoniczny z szeregu powodów. Po pierwsze, jest to jeden z tytułów otwierajacych Nową Falę. Co za tym idzie, był to debiut François Truffaut, jednego z ojców założycieli nowoczesnego kina francuskiego. W roli głównej nastoletni Jean-Pierre Léaud jako Antoine Doinel, który dzięki tej i późniejszym rolom stał się klasycznym aktorem „francuskiej fali”. „400 batów” to częściowo autobiograficzna opowieść reżysera o zmaganiach młodego człowieka z opresyjnym systemem edukacyjnym i wyzbytą z uczuć relacją z rodzicami. Jeśli ktoś chce sobie przypomnieć, dlaczego nauczyciele nosili kiedyś odzienie niezdrowo przypominające przebranie rzeźnika, to jest to niepowtarzalna okazja.

400 batów, reż. François Truffaut

Gdy dawno temu oglądałem ten film po raz pierwszy, ogromne wrażenie zrobiły na mnie upór i charakter głównego bohatera. Mniej świadomie natomiast przyglądałem się biurokratycznemu systemowi, na przeciw którego stanął. Dzisiaj z przerażeniem patrzę na historię rosnącą w absurd z każdą minutą.

Zimnokrwiści rodzice traktujący dziecko jako zło konieczne i konserwatywny system edukacyjny, może doprowadzić do „wykolejenia” każdego młodzieńca. Z obecnej perspektywy całe owe „wykolejenie” wydaje się ponurym żartem. Ot, to tylko młody chłopak szukający najprostszych uczuć, jakie jeden człowiek powinien dać drugiemu.

Minęło ponad 50 lat od powstania filmu a pozostaje bardzo uniwersalny. Przemiany społeczne jakie nastąpiły od tamtego czasu, przemieliły na drobny mak mieszczańską obyczajowość ukazaną w filmie. Aczkolwiek, niedojrzałość emocjonalna rodziców i wychowawców bywa zapewne powtarzalna wraz kolejnymi pokoleniami. Historia Antoine może przytrafić się i dzisiaj, tylko w bardziej stechnologizowanej codzienności – wśród ekranów dotykowych zamiast maszyny do pisania, tuszu i świeczek.

400 batów, reż. François Truffaut

Przy okazji debiutu warto powiedzieć kilka słów o twórcy. Zaczynał jako krytyk w sławetnym piśmie Cahiers du cinéma, ukazującym się od początku lat. 50. do dnia dzisiejszego. W redakcji tegoż pisma powoli wykuwała się rewolucja. Młodzi atakowali pokolenie starszych reżyserów, zarzucając brak realizmu psychologicznego w ich filmach i uwięzieniem w rozwiązaniach formalnych oraz brakiem nowoczesnego warsztatu, co wiązało się z rozwojem technologicznym.

Wśród nich prócz Truffaut, także Jean-Luc Godard, Eric Rohmer, Claude Chabrol i wielu innych. Wszyscy oni zaczynali w bardzo młodym wieku. Truffaut słynny manifest o „polityce autorskiej” napisał w wieku 22 lat, w roli reżysera zadebiutował jako 27-latek. „400 batów” był pierwszym długometrażowym filmem w nowym stylu stworzonym przez jednego z przedstawicieli powyższej grupy.

Truffaut opuścił stylizowane studia filmowe przystrojone estetycznymi makietami. Prócz nowego podejścia do relacji psychologicznych pokazuje paryskie ulice, ciasne mieszkania w brudnych kamienicach i bardzo ciekawe z dzisiejszej perspektywy patologie społeczne, włączając w to formę nauczanie w szkolnej klasie. Następnym filmem nowofalowym był „Do utraty tchu” Godarda, po którym nie było co zbierać ze starszych twórców.

Truffaut był reżyserem bardzo pracowitym i mimo, iż zmarł przedwcześnie, pozostawił po sobie spory dorobek. Postać Antoine Doinela pojawia się jeszcze w trzech kolejnych filmach, odgrywana przez tego samego aktora – tworząc tym samym całościową opowieść o kolejnych etapach życia.

Mam wrażenie, że „400 batów” nie starzeje się. Widz kibicuje młodemu bohaterowi nie tylko dzięki temu, że walka jest nierówna, ale również dlatego, iż jest świetnie opowiedziana. „400 batów” jest bardzo treściwy, pozbawiony przestojów oraz zaskakujący biurokratyczną opresją, której z ogromną witalnością i młodzieńczym urokiem stawia czoła bohater. Taka mała oda do wolności, będąca podstawowym wyznacznikiem nowego nurtu w kinie francuskim i światowym.

Tytuł: 400 batów (fr. Les Quatre cents coups, ang. The 400 blows)
Reżyseria: François Truffaut
Scenariusz: François Truffaut, Marcel Moussy
Premiera: 1959
Czas Trwania: 93 min.
Produkcja: Francja

Dodaj komentarz